Tysiąc to gra karciana dla 2–4 osób, rozgrywana talią 24 kart od dziewiątki do asa. Celem jest zdobycie co najmniej 1000 punktów dzięki wygrywaniu lew i meldowaniu par król–dama. Najwięcej sporów przy stole dotyczą licytacji, zmiany atutu przez meldunek oraz końcowego zaokrąglania punktów.
Przygotowanie i cel gry
Do gry używa się małej talii, w której każdy kolor obejmuje sześć kart: 9, waleta, damę, króla, dziesiątkę i asa. Starszeństwo kart w kolorze jest następujące: 9, walet, dama, król, 10, as. Przy podliczaniu lew liczy się jednak nie tylko siła karty, lecz także jej wartość punktowa:
| Karta | Wartość punktowa | Starszeństwo |
|---|---|---|
| 9 | 0 punktów | najniższa |
| Walet | 2 punkty | |
| Dama | 3 punkty | |
| Król | 4 punkty | |
| 10 | 10 punktów | |
| As | 11 punktów | najwyższa |
W grze trzyosobowej każdy uczestnik otrzymuje po siedem kart, a trzy pozostałe trafiają zakryte do musika. W jednym z wariantów trzyosobowych osoba siedząca „na musiku” nie bierze udziału w rozgrywce, a po licytacji musik przejmuje grający. W innym, często spotykanym wariancie, wszyscy trzej licytują, a zwycięzca bierze trzy karty i oddaje przeciwnikom po jednej.
Przy czterech graczach jeden uczestnik może być w danym rozdaniu „na musie” i nie uczestniczyć w rozgrywce. Szczegóły rozdania w grze czteroosobowej bywają ustalane domowo, dlatego przed rozpoczęciem partii trzeba określić, kto jest wyłączony z licytacji i jak otrzymuje punkty za musik.
Jak przebiega licytacja?
Licytacja wyłania grającego, czyli osobę, która przejmie musik i zobowiąże się do zdobycia określonej liczby punktów. Zaczyna gracz siedzący po lewej stronie rozdającego. Jego pierwsza deklaracja wynosi automatycznie 100 punktów.
Kolejni gracze mogą podbijać stawkę o 10 punktów albo spasować. Po spasowaniu nie wraca się już do licytacji. Deklaracje muszą być wielokrotnościami dziesięciu, na przykład 110, 120, 130 lub 140.
Najważniejsze zasady licytacji są następujące:
- Start od 100 punktów – pierwszy licytujący nie wybiera niższej wartości.
- Podbijanie o 10 punktów – każda kolejna deklaracja musi być wyższa od poprzedniej o co najmniej 10.
- Licytacja powyżej 120 – wymaga posiadania co najmniej jednego meldunku.
- Limit deklaracji – nie powinien przekraczać 120 punktów powiększonych o wartości posiadanych meldunków.
- Pas – oznacza rezygnację z dalszego udziału w licytacji.
Gracz, który wygra licytację, odkrywa musik, dołącza jego karty do ręki, a następnie oddaje przeciwnikom po jednej wybranej karcie. W grze trzyosobowej wszyscy powinni mieć po osiem kart przed rozpoczęciem lew. Grający deklaruje ostateczną wartość gry. Nie może ona być niższa od wylicytowanej kwoty.
Meldunek i zmiana atutu
Meldunek to para król i dama w tym samym kolorze. Nie wystarczy samo posiadanie tych kart. Meldunek można zgłosić wtedy, gdy gracz rozpoczyna lewę i wykłada jedną z dwóch kart tej pary. W praktyce często wykłada się najpierw damę, ponieważ ma niższe starszeństwo i w razie przegrania lewy oddaje przeciwnikowi mniej punktów.
Po zgłoszeniu meldunku jego kolor staje się kolorem atutowym. Karta atutowa przebija każdą kartę w innym kolorze. Jeśli później zostanie zgłoszony meldunek w innym kolorze, nowy kolor przejmuje funkcję atu.
| Kolor meldunku | Wartość meldunku | Znaczenie po zgłoszeniu |
|---|---|---|
| Kier | 100 punktów | kier staje się atutem |
| Karo | 80 punktów | karo staje się atutem |
| Trefl | 60 punktów | trefl staje się atutem |
| Pik | 40 punktów | pik staje się atutem |
Wartość meldunku dolicza się do punktów gracza, który go zgłosił. Meldunek wpływa więc jednocześnie na licytację, liczbę zdobywanych punktów i przebieg kolejnych lew.
Rozgrywka i zasady lew
Po zakończeniu licytacji grający rozpoczyna pierwszą lewę. Pozostali dokładają karty zgodnie z kierunkiem gry. Lewę wygrywa najwyższa karta w kolorze wyjścia, chyba że pojawi się atut.
Przebieg pojedynczej partii można uporządkować w pięciu etapach:
- Rozdający przygotowuje talię i odkłada karty do musika zgodnie z wariantem gry.
- Gracze przeprowadzają licytację, a jej zwycięzca zostaje grającym.
- Grający przejmuje musik, oddaje karty przeciwnikom i deklaruje wynik.
- Gracze rozgrywają lewy, zgłaszając meldunki przy rozpoczynaniu lewy.
- Po ostatniej lewie następuje podliczenie kart, meldunków i deklaracji.
Obowiązują dwa powiązane obowiązki:
- Trzeba dołożyć do koloru, w którym została zagrana pierwsza karta lewy.
- Jeśli jest to możliwe, trzeba przebić najwyższą dotychczasową kartę tego koloru lub atut.
- Jeśli gracz nie ma koloru wyjścia, może zagrać dowolną kartę, w tym atu.
- Obowiązek dołożenia do koloru jest ważniejszy niż obowiązek przebijania.
Oznacza to, że gracz posiadający kartę w kolorze wyjścia nie może zastąpić jej atutem, nawet jeśli chciałby przejąć lewę.
Punktacja i rozliczanie rozdania
Po zakończeniu rozdania każdy gracz liczy punkty za karty zabrane w lewach. Łączna wartość wszystkich kart w talii wynosi 120 punktów. Do tego dochodzą punkty za zgłoszone meldunki.
Grający rozlicza się inaczej niż pozostali. Jeśli zdobył co najmniej tyle punktów, ile zadeklarował, dopisuje do swojego wyniku dokładnie wartość deklaracji, a niekoniecznie faktyczną sumę punktów z kart. Jeżeli nie wykonał deklaracji, wylicytowaną wartość odejmuje się od jego dotychczasowego wyniku.
Przykład: gracz zadeklarował 150 punktów i zdobył 147. Ponieważ nie osiągnął wymaganej wartości, otrzymuje minus 150 punktów. Jeśli zdobył 150 lub więcej, dopisuje sobie 150 punktów.
Pozostali gracze zapisują punkty z zabranych kart oraz meldunków, a następnie zaokrąglają wynik do pełnych dziesiątek. W przyjętym wariancie wartości kończące się na 5 zaokrągla się w dół, a wyższe – w górę. Przykładowo 24 punkty dają 20, 25 również 20, a 26 daje 30.
Przed rozpoczęciem partii trzeba ustalić regułę zaokrąglania. W niektórych domowych wariantach 5 zaokrągla się w górę, dlatego właśnie ten element często prowadzi do sporów.
Punkty za karty znajdujące się w musiku przypisuje się zgodnie z ustalonym wariantem. W popularnych zasadach trzyosobowych zwycięzca ostatniej lewy otrzymuje karty z musika i dolicza ich wartość do swoich lew. W wersji, w której jeden gracz jest „na musie”, może on otrzymać za asa 50 punktów oraz wartość pełnego meldunku znajdującego się w musiku.
Gra kończy się, gdy po rozliczeniu rozdania ktoś ma co najmniej 1000 punktów. Jeżeli kilku graczy przekroczy ten próg jednocześnie, pierwszeństwo ma ten, kto był grającym. Gdy żaden z nich nie był grającym, wygrywa osoba z większą liczbą punktów. Równy wynik oznacza remis.
Zasady specjalne
Warianty rodzinne mogą różnić się szczegółami, szczególnie przy wysokich wynikach. Najczęściej spotyka się następujące reguły:
- Bomba – grający może wycofać się przed rozpoczęciem rozgrywki, jeśli nie jest w stanie wykonać minimalnej deklaracji. Pierwsza bomba zwykle nie powoduje odpisania wylicytowanych punktów.
- Kolejne bomby – w wielu zasadach za następną bombę przeciwnicy otrzymują po 60 punktów, a w grze czteroosobowej po 40 punktów.
- Wysoki wynik – po osiągnięciu 800 lub 900 punktów, zależnie od wariantu, gracz może zdobywać kolejne punkty wyłącznie jako grający.
- Cztery dziewiątki – posiadacz wszystkich czterech dziewiątek może poprosić o ponowne rozdanie, jeśli wszyscy przy stole akceptują tę regułę.
Najbezpieczniej ustalić przed pierwszym rozdaniem trzy kwestie: sposób rozdawania w grze trzy- i czteroosobowej, regułę zaokrąglania oraz zasady bomby i progu 800 lub 900 punktów. Sama logika gry pozostaje jednak stała: licytacja wyłania grającego, meldunek ustanawia atut, a wynik zależy od wykonania deklaracji i poprawnego podliczenia lew.
