Carcassonne to gra kafelkowa, w której wspólnie budujecie średniowieczny krajobraz, a punkty zdobywacie za zajmowanie miast, dróg, klasztorów i pól. W każdej turze dobierasz oraz dokładasz kafelek, możesz postawić na nim poddanego, a następnie rozpatrujesz ukończone obiekty. Zwycięża osoba z największą liczbą punktów.
Przygotowanie gry
Przed rozpoczęciem rozgrywki oddzielcie kafelek startowy od pozostałych. Ma on inny rewers, dzięki czemu łatwo go rozpoznać. Połóżcie go na środku stołu, a resztę kafelków potasujcie i ułóżcie zakryte w stosie lub kilku stosach.
Każdy gracz wybiera kolor i otrzymuje pionki poddanych. Jeden pionek trafia na tor punktacji jako znacznik wyniku, a pozostałe tworzą osobistą pulę. Pionki są ograniczone, dlatego nie można bez końca zajmować kolejnych obiektów.
Do rozpoczęcia partii potrzebne są:
- kafelek startowy położony na środku stołu,
- zakryty stos pozostałych kafelków terenu,
- pionki poddanych w kolorach wszystkich graczy,
- tor punktacji lub kartka do zapisywania wyników.
Grę rozpoczyna ustalony gracz, a następnie tury przebiegają zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
Jak wygląda tura gracza?
Każda tura składa się z kilku faz. Ich kolejność ma znaczenie, zwłaszcza gdy dołożony kafelek kończy budowę miasta, drogi albo klasztoru.
- Dobierz kafelek – weź jeden zakryty kafelek ze stosu i pokaż go wszystkim graczom.
- Dołóż kafelek – połóż go tak, aby wszystkie stykające się krawędzie pasowały do siebie. Droga musi łączyć się z drogą, miasto z miastem, a pole z polem. Kafelek może zostać obrócony, ale nie można dołożyć go w miejscu, w którym choć jedna sąsiadująca krawędź nie pasuje.
- Postaw poddanego – możesz umieścić jednego pionka na właśnie dołożonym kafelku. Wybierasz jego rolę, na przykład rycerza w mieście, rozbójnika na drodze, mnicha w klasztorze albo rolnika na polu.
- Rozpatrz ukończone obiekty – jeśli dołożenie kafelka zamknęło miasto, drogę lub klasztor, przyznaj punkty. Pionki z ukończonych obiektów wracają do właścicieli i mogą zostać użyte w kolejnych turach.
Pionka można postawić wyłącznie na świeżo dołożonym kafelku. Nie wolno zajmować obiektu, który jest już połączony z innym pionkiem tego samego lub innego gracza. Trzeba sprawdzić cały połączony obszar, a nie tylko sąsiednie pole.
Jeżeli później dwa obszary z pionkami połączą się w jeden, pionki pozostają na wspólnym obiekcie. Gracz z większą liczbą pionków ma przewagę przy punktowaniu. Przy remisie wszyscy remisujący otrzymują pełną liczbę punktów.
Punktowanie w Carcassonne
Punkty zdobywa się w trakcie gry za ukończone miasta, drogi i klasztory. Pola działają inaczej – rolnicy pozostają na planszy, a ich wynik rozpatruje się dopiero po wyłożeniu ostatniego kafelka.
| Obiekt | Punkty | Kiedy punktujemy |
|---|---|---|
| Droga | 1 punkt za każdy kafelek tworzący drogę | Po zamknięciu drogi, zwykle gdy oba jej końce są zakończone |
| Miasto | 2 punkty za każdy kafelek miasta oraz 2 punkty za każdą tarczę | Po całkowitym zamknięciu miasta |
| Klasztor | 9 punktów za klasztor i osiem otaczających go kafelków | Po otoczeniu klasztoru ośmioma kafelkami |
| Pole | 3 punkty za każde ukończone miasto graniczące z polem | Na końcu gry, gdy rolnicy nadal są na planszy |
Ukończone miasto musi być całkowicie otoczone murami, bez otwartych przerw. Droga jest ukończona, gdy oba jej końce mają zakończenie, na przykład skrzyżowanie, miasto albo klasztor. Klasztor uznaje się za ukończony, gdy ze wszystkich ośmiu stron otaczają go kafelki.
Po zakończeniu gry punktuje się także nieukończone obiekty. Za niedokończone miasto przyznaje się 1 punkt za każdy kafelek i każdą tarczę, a za nieukończoną drogę 1 punkt za każdy jej kafelek. Nieukończony klasztor daje 1 punkt za klasztor oraz każdy sąsiadujący kafelek.
Rolnik nie wraca do gracza podczas rozgrywki. Zostaje na polu do końca partii. Przy końcowym punktowaniu liczy się liczba ukończonych miast graniczących z danym polem, a nie długość samego pola.
Jak zwiększyć szanse na wygraną?
Największy błąd początkujących polega na ustawianiu pionków przy każdej okazji. Własna pula szybko się wtedy kończy, a na planszy pozostają pionki zajęte w obiektach, które długo nie przynoszą punktów. Zostawiaj sobie kilka pionków na późniejsze, lepiej rokujące ruchy.
Małe miasta i krótkie drogi są bezpiecznym źródłem punktów, bo można je szybko ukończyć. Duże miasta dają większy wynik, ale wymagają wielu pasujących kafelków i mogą zablokować pionka na kilka tur. Dobieraj ryzyko do liczby dostępnych pionków.
Opłaca się także obserwować obiekty przeciwników. Dołożenie kafelka, które połączy twoje miasto z jego miastem, może dać wam wspólną kontrolę i pozwolić zdobyć punkty za dużą budowlę. Nie zawsze trzeba budować osobny obiekt – czasem lepiej wejść do cudzego i doprowadzić do remisu albo przewagi.
Rolnicy są inwestycją na koniec gry. Zajęte pole może przynieść dużo punktów, ale pionek pozostaje niedostępny do samego końca, dlatego decyzję o jego ustawieniu trzeba podejmować świadomie.
Przy rolnikach zwracaj uwagę na granice pól. Dołączenie kolejnych kafelków może powiększyć pole, połączyć je z innym albo stworzyć dostęp do kilku miast. Z drugiej strony przeciwnik może zamknąć przejście i ograniczyć wartość twojego rolnika.
Najczęstsze błędy początkujących
Te pomyłki najczęściej prowadzą do sporów przy stole:
- stawianie pionka na obszarze, który jest już zajęty przez innego poddanego, nawet jeśli pionki nie sąsiadują bezpośrednio,
- łączenie różnych rodzajów terenu, na przykład miasta z drogą albo dwóch niezależnych pól,
- zapominanie, że pionek można postawić tylko na właśnie dołożonym kafelku,
- pozostawianie pionka na ukończonym obiekcie zamiast zwrócenia go do własnej puli,
- traktowanie rolnika jak zwykłego poddanego i zabieranie go po zamknięciu pola.
Po kilku pierwszych turach warto za każdym razem przejść tę samą sekwencję: dobrać kafelek, dopasować krawędzie, zdecydować o pionku i sprawdzić punktowanie. Gdy kontrolujesz liczbę dostępnych poddanych oraz położenie pól, zasady Carcassonne stają się łatwe do śledzenia, a decyzje strategiczne zaczynają mieć większe znaczenie.
