Warcaby – zasady gry i poruszanie się damką

Damka powstaje wtedy, gdy pionek dotrze do ostatniego rzędu po stronie przeciwnika. W warcabach międzynarodowych porusza się po przekątnej o dowolną liczbę wolnych pól, do przodu i do tyłu. W angielskich checkers jej ruch ogranicza się do jednego pola. W większości odmian bicie jest obowiązkowe, a w warcabach międzynarodowych trzeba wybrać bicie obejmujące największą liczbę bierek.

Jak zdobyć damkę?

Na początku partii każdy gracz ma wyłącznie zwykłe pionki. Pionek porusza się zazwyczaj o jedno pole po przekątnej, w kierunku strony przeciwnika. Rząd, do którego musi dotrzeć, nazywa się linią przemiany.

1. Wykonuj ruchy pionkiem po ciemnych polach, przesuwając go w stronę ostatniego rzędu przeciwnika.
2. Po osiągnięciu linii przemiany oznacz pionek jako damkę, zwykle ustawiając na nim drugi pionek lub specjalny krążek.
3. Od następnego ruchu korzystaj z uprawnień damki, czyli możliwości poruszania się do przodu i do tyłu zgodnie z zasadami wybranego wariantu.

Jeżeli pionek dociera do ostatniego rzędu podczas bicia, szczegóły zależą od odmiany. W warcabach międzynarodowych, jeśli z tego pola można kontynuować bicie jako pionkiem, ruch musi być kontynuowany, a promocja następuje dopiero po zakończeniu sekwencji. Przed rozpoczęciem partii warto ustalić tę regułę, ponieważ w popularnych odmianach spotyka się różne rozwiązania.

Jak porusza się damka?

Największa różnica między odmianami warcabów dotyczy zasięgu ruchu damki. W warcabach międzynarodowych, nazywanych także polskimi lub stupolowymi, damka wykonuje tak zwane długie ruchy. Może przesunąć się po przekątnej o kilka pól i zakończyć ruch na dowolnym wolnym polu. Nie może przeskakiwać własnych bierek ani przechodzić przez bierki przeciwnika bez wykonania bicia.

W angielskich warcabach, czyli checkers, damka ma krótkie ruchy. Przesuwa się tylko o jedno pole po przekątnej, ale może robić to w obu kierunkach. Poniższe zestawienie pokazuje podstawową różnicę:

Ta różnica zmienia sposób prowadzenia całej partii. Damka z długim ruchem może szybko przenosić się między częściami planszy i kontrolować wiele pól. Damka w checkers ma mniejszy zasięg, ale nadal może cofać się, blokować pionki i wykonywać bicia w obu kierunkach.

Jak bije damka?

Bicie polega na przeskoczeniu przez bierkę przeciwnika na wolne pole znajdujące się za nią po przekątnej. Damka może bić do przodu i do tyłu. W odmianach z długim ruchem może przeskoczyć bierkę z większej odległości, jeśli między damką a bierką przeciwnika nie ma innej bierki, a za zbijaną bierką znajduje się co najmniej jedno wolne pole.

Podczas bicia obowiązują najważniejsze reguły:

• Bicie jest obowiązkowe, jeśli gracz ma taką możliwość.
• Damka może bić w dowolnym kierunku po przekątnej.
• Po pierwszym skoku można kontynuować bicie, jeśli z nowego pola istnieje kolejna możliwość.
• W warcabach międzynarodowych należy wybrać sekwencję, która zbije największą liczbę bierek.

Nie można zrezygnować z bicia ani wykonać zwykłego ruchu, gdy na planszy dostępne jest bicie. W warcabach angielskich bicie także jest zazwyczaj obowiązkowe, ale gracz może wybrać dowolną dostępną sekwencję. Nie musi zbijać maksymalnej liczby bierek. W warcabach międzynarodowych zasada większości dotyczy całej sekwencji, dlatego trzeba porównać możliwe warianty przed rozpoczęciem ruchu.

W odmianach z długim ruchem damka po przeskoczeniu bierki może zatrzymać się na jednym z wolnych pól znajdujących się za nią. W checkers lądowanie następuje na polu bezpośrednio za zbijaną bierką. W obu przypadkach kolejne bicie może zmienić kierunek, jeśli pozwalają na to ustawienie pionków i przepisy danej odmiany.

Kiedy kończy się gra?

Partia kończy się wygraną, gdy jeden z graczy zbije wszystkie bierki przeciwnika albo zablokuje je tak, że przeciwnik nie może wykonać legalnego ruchu. Sam fakt posiadania damki nie przesądza jeszcze o wyniku, ale zwykle zwiększa możliwości poruszania się i przeprowadzania kolejnych bić.

Do remisu może dojść w szczególności wtedy, gdy:

• pozycja na planszy powtarza się zgodnie z regułami wybranego wariantu,
• przez ustaloną liczbę ruchów nie dochodzi do bicia ani zmiany układu zwykłych pionków,
• żaden z graczy nie ma realnej możliwości doprowadzenia do zbicia lub zablokowania przeciwnika.

Dokładny limit ruchów remisowych nie jest taki sam we wszystkich odmianach. W warcabach międzynarodowych stosuje się przepisy kodeksu dla tej odmiany, a w checkers obowiązują odrębne reguły. Dlatego przed rozpoczęciem gry trzeba ustalić nie tylko planszę, liczbę pionków i kolor rozpoczynający, lecz także zasady promocji, bicia oraz remisów.

Najważniejsza zasada jest prosta: najpierw sprawdź, czy możesz bić, a dopiero potem planuj ruch damką. Pamiętaj też, że określenie „damka” nie oznacza w każdej odmianie tego samego zasięgu ruchu.