Stayman to sztuczna konwencja licytacyjna stosowana po otwarciu 1BA, która pozwala sprawdzić, czy partner ma czwórkę kierów lub pików. Jej celem jest znalezienie uzgodnienia 4–4 w kolorze starszym, często korzystniejszego niż gra w bez atu.
Czym jest Stayman i po co się go stosuje?
Po otwarciu 1BA, które w standardowym systemie pokazuje zwykle 15–17 punktów i układ zrównoważony, odpowiadający może zalicytować 2♣. Ta odzywka nie oznacza posiadania trefli. Jest sztucznym pytaniem o starsze czwórki, czyli co najmniej cztery kiery lub cztery piki u otwierającego.
Jeżeli obaj partnerzy mają po cztery karty w tym samym kolorze starszym, para może zagrać kontrakt 4♥ lub 4♠. Taki kontrakt daje możliwość wykorzystania przebitek, których nie ma w kontrakcie bez atu. Dlatego przy korzystnym układzie 4–4 gra w kolor starszy bywa łatwiejsza niż 3BA.
Kiedy stosować Staymana?
Odpowiadający powinien mieć nie tylko czwórkę starszą, lecz także wystarczającą siłę, aby po odpowiedzi partnera bezpiecznie kontynuować licytację. W klasycznej wersji przyjmuje się następujące warunki:
- Co najmniej 8 punktów w ręce odpowiadającego.
- Przynajmniej jedną czwórkę w kolorze starszym, czyli w kierach lub pikach.
- Brak pięciokartu starszego, ponieważ z takim układem zwykle stosuje się transfer Jacoby’ego.
Wymóg 8 punktów ma związek z bilansem. Otwierający ma 15–17 punktów, więc po odpowiedzi z minimum 8 punktami para dysponuje siłą pozwalającą przynajmniej osiągnąć poziom częściowej gry, a często także zaprosić do końcówki.
Jakie są odpowiedzi na odzywkę 2♣?
Otwierający odpowiada na pytanie Staymana, opisując swoje starsze czwórki. W podstawowej wersji konwencji znaczenie odpowiedzi jest następujące:
| Odzywka | Znaczenie |
|---|---|
| 2♦ | Brak czwórki kierów i brak czwórki pików. |
| 2♥ | Czwórka kierów, przy czym otwierający może mieć także czwórkę pików. |
| 2♠ | Czwórka pików i brak czwórki kierów. |
Najważniejsza jest różnica między odpowiedziami 2♥ i 2♠. Licytacja 2♥ nie wyklucza czterech pików, natomiast 2♠ oznacza, że otwierający ma cztery piki, ale nie ma czterech kierów. Dzięki temu para może ustalić, czy istnieje fit 4–4.
Co robić po odpowiedzi partnera?
Dalsza licytacja zależy od siły odpowiadającego, rozkładu jego ręki oraz tego, czy udało się znaleźć wspólny kolor starszy. Przy około 8–9 punktach najczęściej stosuje się inwit, czyli zaproszenie do końcówki. Przy większej sile można od razu zalicytować końcówkę albo przeprowadzić licytację forsującą.
Przykład pokazuje podstawowy przebieg sekwencji:
- W rozdaniu północ otwiera 1BA, pokazując 15–17 punktów.
- Południe ma co najmniej 8 punktów i czwórkę kierów, więc pyta odzywką 2♣.
- Północ odpowiada 2♥, pokazując cztery kiery.
- Jeżeli południe ma około 8–9 punktów, może zalicytować 3♥ jako inwit.
- Jeżeli ma około 10 lub więcej punktów i odpowiedni układ, może zalicytować 4♥ jako bilansową końcówkę.
Przykładowa sekwencja w zapisie N–S wygląda więc tak:
N: 1BA – S: 2♣ – N: 2♥ – S: 4♥
Ostatnia odzywka oznacza uzgodnienie kierów i decyzję o grze w końcówkę. Przy słabszej ręce południe nie powinno automatycznie licytować 4♥, lecz może użyć inwitu 3♥. Otwierający przyjmuje zaproszenie, gdy ma górną część swojego przedziału lub korzystny układ.
Jeżeli odpowiedź brzmi 2♦, a odpowiadający ma układ zrównoważony, może zakończyć licytację na 2BA przy sile inwitującej albo podnieść ją do 3BA, gdy bilans wskazuje na końcówkę. Przykładowo:
1BA – 2♣ – 2♦ – 2BA oznacza zwykle inwit z około 8–9 punktami, natomiast 1BA – 2♣ – 2♦ – 3BA pokazuje decyzję o grze w końcówkę bez atu.
Po odpowiedzi 2♥ lub 2♠ można także sprawdzać drugi kolor starszy. Na przykład po sekwencji 1BA – 2♣ – 2♥ – 3BA odpowiadający często pokazuje cztery piki, ponieważ gdyby miał cztery kiery, mógłby wcześniej uzgodnić ten kolor. Ostateczna interpretacja zależy jednak od ustaleń pary.
Na co uważać przy stosowaniu Staymana?
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu 2♣ jako naturalnej licytacji trefli. W klasycznym Staymanie jest to pytanie konwencyjne i można je zalicytować nawet bez żadnego trefla.
Nie należy też używać tej konwencji z każdą ręką zawierającą starszą czwórkę. Przy mniej niż 8 punktach odpowiedź partnera może zmusić parę do zbyt wysokiej licytacji. Ostrożność jest wskazana również przy układzie 4–3–3–3, zwłaszcza gdy honory są rozproszone. Taka ręka często lepiej nadaje się do gry w bez atu niż do kontraktu kolorowego.
Stayman działa najlepiej wtedy, gdy odpowiadający ma minimum 8 punktów, czwórkę starszą i realną szansę na znalezienie fitu 4–4. Po odpowiedzi partnera trzeba już dobrać poziom licytacji do bilansu, a nie tylko do samego koloru.
