Mancala w wariancie Oware, znanym też jako Awale, to dwuosobowa gra strategiczna na planszy z 12 dołkami. Gracze sieją kamyki przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, a następnie zbijają je wtedy, gdy w dołku przeciwnika znajdzie się 2 lub 3 kamyki. Wygrywa osoba, która zdobędzie więcej niż połowę wszystkich kamyków.
Jak przygotować planszę?
Plansza ma dwa rzędy po sześć dołków, czyli łącznie 12 pól. Każdy gracz kontroluje jeden rząd. Na początku rozgrywki do każdego dołka wkłada się 4 kamyki, więc na planszy znajduje się ich łącznie 48.
Jak wykonywać ruchy?
Gracze wykonują ruchy na zmianę. Ruch obejmuje wybranie jednego dołka z własnego rzędu, podniesienie wszystkich znajdujących się w nim kamyków i ich pojedyncze rozłożenie w kolejnych dołkach.
Przebieg siania wygląda następująco:
- Wybierz jeden z własnych dołków i podnieś wszystkie znajdujące się w nim kamyki.
- Przesuwaj się wokół planszy przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.
- Wkładaj po jednym kamyku do każdego kolejnego dołka.
- Jeśli kamyki obiegają całą planszę, pomiń dołek, z którego zostały zabrane. Pozostaje on pusty podczas tego siania.
Sianie jest etapem ruchu. Dopiero po umieszczeniu ostatniego kamyka sprawdza się, czy powstały warunki do zbicia.
Na czym polega zbijanie kamyków?
Zbijanie dotyczy wyłącznie dołków przeciwnika. Jeśli ostatni posiany kamyk trafi do takiego dołka i zwiększy jego zawartość do 2 lub 3 kamyków, wszystkie kamyki z tego dołka zostają zabrane na konto gracza wykonującego ruch.
Zasada może zadziałać w kilku sąsiadujących dołkach. Po zabraniu kamyków z ostatniego dołka sprawdza się poprzedni dołek przeciwnika. Jeśli również znajdują się w nim 2 lub 3 kamyki, zostają zbite. Łańcuch kończy się, gdy poprzedni dołek zawiera inną liczbę kamyków albo należy już do własnej strony.
Przykładowo, jeśli ostatni kamyk utworzy grupę trzech kamyków w dołku przeciwnika, a dwa poprzednie dołki mają po dwa kamyki, można zebrać zawartość wszystkich trzech pól.
W Oware nie wolno jednak doprowadzić do całkowitego pozbawienia przeciwnika kamyków. Jeżeli planowane zbijanie zabrałoby wszystkie kamyki z jego dołków, zbijanie nie następuje, a kamyki pozostają na planszy.
Jeśli przeciwnik nie ma kamyków, należy wykonać ruch, który umożliwi mu rozpoczęcie kolejnej tury. Gdy nie istnieje żaden taki ruch, gra się kończy, a pozostałe kamyki trafiają na konto graczy, po których stronie się znajdują.
Kiedy kończy się gra i kto wygrywa?
Wynik ustala się według kilku zasad:
- Gracz, który zdobędzie więcej niż połowę kamyków, wygrywa natychmiast. Przy 48 kamykach oznacza to zdobycie co najmniej 25.
- Gra kończy się, gdy nie ma legalnego ruchu pozwalającego kontynuować rozgrywkę.
- Trzykrotne powtórzenie tej samej sytuacji na planszy również kończy partię.
- Po zakończeniu gry pozostałe kamyki liczy się na konto gracza, po którego stronie leżą.
- Jeśli obaj gracze mają tyle samo kamyków, rozgrywka kończy się remisem.
Najważniejsza zasada strategiczna polega na połączeniu dobrego siania z kontrolą końcowego dołka. Samo utworzenie grupy 2 lub 3 kamyków nie wystarczy, jeśli planowane zbijanie pozbawi przeciwnika wszystkich możliwości ruchu.
